" برنامه ریزی شهری "

مکان یابی شهرهای جدید در ناحیه شهری تهران :

 شهرهای جدید در ناحیه ای که به عنوان ناحیه شهری تهران برای مکان یابی شهرهای جدید مطالعه می شود از شمال تا ارتفاعات البرز ، از شرق تا شهرستان دماوند ، از جنوب تا شهرستان ری، از غرب تا شهرستان قزوین است. این ناحیه شهرستانهای تهران ، کرج،ورامین ، ری ، شمیرانات ،ساوجبلاغ ، و شهریار را در بر می گیرد . و 13 هزار کیلومتر مربع ( کمتر از یک درصد مساحت کل کشور ) مساحت دارد.این ناحیه از نظر اقتصادی ، اجتماعی ،رشدجمعیتی مشابه ،راههای ارتباطی و دسترسیهای قدیمی دارای بافت درهم تنیده ای است و به عنوان یک ناحیه واحد همبستگی شناخته می شود. حجم جمعیت آن درطی سالها 1335-1370 9/4 برابر شده است در حالی که جمعیت کل کشور طی همین مدت 6/2برابر افزایش داشته است.(جمعیت  ناحیه شهری از یک میلیون و نهصد هزار نفر در   1335 به نه میلیون و پانصد هزار نفر در سال 1370و میزان شهرنشینی از 6/80 درصد به 92 درصد رسیده است ) طی سالهای اخیر از رشد جمعیت تهران کاسته شده است اما به رشد جمعیت ناحیه شهری تهران افزوده شده است( رشد جمعیت  شهر تهران طی دهه (1335-1365) و (1365-1370) معادل 8/2 و 4/2 درصد بوده است)همچنین 21 درصد کل کشور در ناحیه شهری تهران اسکان یافته اند. به طور کلی با خوش بینی بسیاری می توان اظهار داشت که در سال 1395جمعیت ناحیه شهری تهران به 19 میلیون تا 21 میلیون نفر می رسد طبق محاسبات برای 6میلیون  نفر فضا مورد نیاز است براین اساس 5 شهر جدید پردیس ،هشتگرد ، اشتهارد ،زاویه ، پرند در دستور کار طراحی و احداث برای اسکان مهاجرین وجمعیت  مازاد تهران و شهرهای ناحیه شهری  شدهرفتهارگقرار گرفت باید طبق برنامه دست کم سه میلیون نفر آن به عنوان سرریز جمعیت به این شهرهای جدید هدایت و اسکان یابند.

سیاست ایجاد و توسعه شهرهای جدید در اطراف تهران با توجه به اهداف زیر می باشد:

 1- توزیع مناسب و برنامه ریزی شده جمعیت و در ناحیه شهری تهران از نظر هدایت سرریز جمعیت کلانشهر تهران به شهر های جدید

2- تمرکز زدایی از کلانشهر ناحیه با انتقال برخی از وظایف آن به شهرهای جدید به گونه ای که این شهرها بتوانند نقش پیوندی بین مراکز جمعیتی کوچک و کلانشهر را ایفا کنند.

3-پالایش تهران و بهبود و ارتقای معیارهای زیستی و خدماتی در آن

جلوگیری از بالا رفتن قیمت بی رویه  زمین و مسکن

جلوگیری از ایجاد نواحی حاشیه نشینی و تخریب اراضی کشاورزی در اطراف تهران

  معیارهای بکارگرفته شده در مکانیابی 5شهر جدید ناحیه شهری :

دسترسی مناسب به شبکه های ارتباطی اصلی در ناحیه و فاصله مناسب با شهرهای  بزرگ ناحیه

امکان تامین نیازهای اساسی به تأسیسات زیربنایی ازآب ، برق ، انرژی

امکان بهره برداری از توانهای بالقوه اقتصادی

عدم همجواری با نواحی کشاورزی

مناسب بودن محل استقرار شهر از نظرایجاد تعادل میان قطبها و شهرهای موجود در ناحیه

دارابودن شرایط مناسب اقلیمی ، توپوگرافی ، زیست محیطی ، چشم اندازهای مطلوب

دارابودن شرایط مناسب برای احداث شهراز نظر تأمین نیروهای انسانی و مصالح ساختمانی مورد نیاز

شهر جدید پردیس: 

برابر مورخه 23/12/1368 شورای عالی شهر سازی و معماری ایران درباره موضوع مکانیابی و تعداد جمعیت شهر جدید پردیس ، احداث این شهر از دیدگاه قانونی رسمی شد در تاریخ 1/5/1369 اساسنامه شرکت عمران ان به تصویب رسید محل استقرار این در کنان شهررپس از انجام مطالعات مکان یابی شهر های جدید در ناحیه شهری تهران برگزیده شد. شهر جدید پردیس در35 کیلومتری در شرق تهران در کنار جاده ترانزیت تهران – آمل می شود.این جاده یکی از راه های اصلی کشور است که پایتخت را به شهر های مهم ساحلی دریای خزر متصل میکند بنا براین محدوده راهبردی شهر جدید پردیس شامل محدوده شرقی ناحیه شهری تهران تا منتها الیه حوزه شهری دماوند میشوداراضی آب انجیرک به دلیل عوامل مناسبی که در زیر می آید برای احداث شهر جدید پردیس با ظرفیت 200هزار نفر جمعیت برگزیده شده است.

فاصله مناسب با تهران (در حدود 35 کیلومتری )

استقرارآن در مسیر یکی از جاده های اصلی کشور

وجود موانع توپوگرافی که مانع اتصال این ناحیه به تهران میشود

تراکم بسیار کم جمعیت در این ناحیه که از متوسط تراکم کشور بااحتساب زمینهای کویری نیز کمتر است

وجود شرایط مناسب زیست محیطی و چشم اندازهای طبیعی زیبا

به شرط تحقق برنامه های پیش بینی شده در این شهر می توان 200هزار نفر جمعیت را در زمینی به مساحت 2140هکتار مستقر کرد و امکانات بالقوه تأمین 50 هزا ر شغل وجود خواهد داشت . همچنین در بخش شرقی ناحیه شهری می توان نقش شهر میانی را برای شهر جدیدپردیس را در حدود سال 1400 در شرایط ادامه روند خود به خودی استقرار جمعیت و تشدید آن بالغ بر 257هزار نشان می دهد که به طورمحسوسی بیش از ظرفیت جمعیتی تعیین شده برای این شهر می باشد برای این شهر از نظر نقش خدماتی ، دو عملکرد تحقیقاتی علمی و توریستی – تفریحی  پیش بینی  شده است . زیرا عملکرد شهر فراتر دز مرزهای کالبدی آن خواهد رفت و به حوزه نفوذ خود اثر خواهد گذاشت. مراکز تحقیقاتی پزشکی و مخابراتی نیز در پردیس مستقر خواهد شد بنابراین شهر جدید پردیس به کانون علمی ، تخصصی و فنی ناحیه شهری تهران و احتمالا تحقیقات کشور مبدل می شود همچنین عملکرد توریستی – تفریحی شهر سبب رونق فعالیتهای چون هتلداری – ایجاد رستوران و احداث مراکز تفریحی – توریستی  در محور ارتباطی با شهر تهران خواهد شد چنانچه شهر جدید پردیس بتواند در سلسله مراتب فضایی شهر تهران نقش شهر میانی را ایفا کند و خدمات اداری – سیاسی و تجاری ناحیه شرق تهران بزرگ را سامان دهد می توان به تحقق عملکرد های آن امیدوار شد.

شهر جدید پرند :

شهر جديد پرند به مساحت 100 هکتار (25 کيلومتر اتوبان تهران - ساوه)

استقرار كانون شهري پرند در جنوب غربي تهران در جوار كانون شهري پر جمعيت اما ضعيف از جنبه زيرساخت هاي شهري همچون رباط كريم به منظور ارائه خدمات برتر به ساكنين موجود در منطقه تحت نفوذشان.

ايجاد مركز خود اشتغالي و فراهم نمودن فرصت هاي مناسب شغلي براي رفع نياز جمعيت ساكن در شهر و حوزه نفوذ آن با در نظر داشتن حجم سرمايه گذاري ها در رابطه با امكانات و تاسيسات احداثي در آتيه شهرجديد پرند.

ايجاد محيطي مناسب و مطلوب براي زندگي و رفاه شهري به دور از هر گونه آلودگي و ترافيك شهري.

ايجاد و جذب كارگاههاي تخصصي و مراكز خدمات رفاهي و اجتماعي در فازهاي آماده سازي شهر جديد پرند.

در نظر داشتن اصول جلوگيري از تخريب محيط زيست با استفاده از بعضي عوامل اكولوژيك محل در طراحي و برنامه ريزي شهر جديد پرند.

شهرجدید هشتگرد :

تاریخچه:

محدودهٔ کنونی شهر جدید هشتگرد، سابقا از زمین‌های روستای بزرگ فشند (یا در واقع پشند)، بوده‌است که در دههٔ چهل توسط ادارهٔ منابع طبیعی به تملک دولت در آمده و از دههٔ پنجاه به شرکت عمران شهر جدید هشتگرد واگذار گردیده‌است. تلاشها برای برگرداندن نام فشند به این شهر ادامه دارد.

جمعیت :

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهر جدید هشتگرد در سال ۱۳۸۸ برابر با ۱۸۵۹۸ نفر بوده‌است

موقیعیت جغرافیایی:

شهر جدید هشتگرد در دامنه جنوبی کوههای البرز و حاشیه شمال کویر مرکزی ایران واقع شده و از لحاظ آب و هوایی ، بین اقلیم کوهستانی و آب و هوای نیم خشک و خشک داخلی قرار گرفته است . از نظر طبقه بندی کلی آب و هوای این منطقه ازنوع مدیترانه ای می باشد.دشت هشتگرد کلا دارای زمستان های سرد و تابستان های گرم و خشک می باشد ، اما میزان گرما در همه نقاط دشت یکسان نبوده و از میزان آن در نواحی کوهستانی کاسته می گردد .

درجه حرارت شهر جدید هشتگرد معمولاً بین (10-) درجه سانتیگراد در زمستان و (40) درجه سانتیگراد در تابستان متغیر می باشد. ودر مقایسه با شهر تهران معمولا

بین 3 تا 6 درجه خنک تر می باشد.
حداکثر رطوبت نسبی در منطقه نزدیک به 80 درصد و متوسط سالیانه حدود 45 درصد است.

طبق قانون مصوب سازمان زمین شهری، برای كلانشهر تهران چهار شهر جدید پیشنهاد شد كه شهر جدید هشتگرد در شمالغرب تهران از سال 1369مكان‌یابی شده و از حدود سال 1370 شورای عالی معماری و شهرسازی اجرای آن را به شركت عمران و شهرسازی شهر جدید هشتگرد سپرد.
عمده ترین عواملی که در انتخاب شهر جدید هشتگرد  مد نظر بود عبارتند

شهر جدید هشتگرد ازدوبخش عمده مسکونی و صنعتی تشکیل شده است:

بخش مسکونی به مساحت  4000 هکتار واقع در شمال اتوبان تهران قزوین قرار دارد. این بخش برای جمعیت معادل 500 هزار نفر با تراکم متوسط 140 نفر در هر هکتار پیش بینی شده است

بخش صنعتی به مساحت حدود 200 هکتار در اراضی جنوب اتوبان قرار دارد. بخش صنعتی بمنظور تأمین اشتغال شهر جدید و جلوگیری از خوابگاهی بودن شهر طراحی شده است . پیش بینی می شود ، بخش اشتغال تا 350 هکتار توسعه یابد . واحد های مستقر در این بخش به طور  کلی ... 

      بزرگترین شهرک سینمایی خاورمیانه در شمال شهر جدید هشتگرد

احداث و بهره‌ برداري از قطار سريع‌ السير تهران – كرج و ارتباط آن با شبكه متروي داخل شهر تهران و همچنين طرح مسير كرج – مهرشهر كه  اخيراً راه‌ اندازي گرديد، امكانات در دسترسي هستند كه ارتباط شهر جديد هشتگرد با تهران را  عليرغم  فاصله نسبتاً  طولاني، با هزينه كمتري  ميسّر مي‌سازد....   

 شهر جدید هشتگرد , اولین شهرجدیدی است که طرح نخستین و بزرگترین شهرک گلخانه ای هیدروپونیک کشور در آن با مساحت 170 هکتار احداث شده است . با اجرای این پروژه ضمن ایجاد فرصت های شغلی مستقیم , زمینه اشتغال بیش از 1300 نفر که نیمی از آنان را متخصصان کشاورزی با تحصیلات عالیه دانشگاهی...      

در حومه شهر جدید هشتگرد ،  دهکده های زیبا و تفریحگاههای سرسبز و خوش آب و هوای زیادی وجود دارد که معروفترین آن ، دهکده زیبای فشند می باشد که در شمال شهر و در کوهپایه های البرز ....   

کلنگ احداث شهر جدید هشگرد حدود 20 سال پیش توسط شرکت عمران وابسته به وزارت مسکن زده شده است و در 7 فاز طراحی شده است در حال حاضر فاز اول آن 95 درصد آن به اتمام رسیده است و فازهای  دیگر آن در نیمه کاره می باشد فاز اول آن دارای 18 بلوک می باشداین فاز در حال حاضر دارای 3 میدان می باشد به نامهای میدان ساعت – میدان یادبود – میدان شهرداری این شهر باتوجه به اهداف مدنظر در هنگام طراحی و احداث نتوانسته به موفقیت دست پیدا کند در حقیقت این شهر نتوانسته به صورت یک شهر مستقل و پویا عمل کند و بیشتر حالت خوابگاهی پیدا کرده است چراکه عمده درآمد شهر از فروش زمین  و ساخت و ساز حاصل می شود وصنایع پیش بینی شده در افق طرح نتوانسته اشتغال زایی مورد نظر را فراهم کند . از  مهمتربن عواملی که  باعث  ناکارآمدی این شهر در جذب جمعیت مورد نظر (500هزار) نفرشده است  می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 عدم وجود منابع درآمدی و زمینه های ایجاد اشتغال

 عدم وجود فضاهای سبز و تفریحی برای گذران اوقات فراغت

 عدم وجود امکانات و خدمات شهری مورد نیاز شهروندان

 عدم وجود منابع آبی مناسب ( در حال حاضر منابع تأمین آب شهر چاه ها می باشد)

 احداث شهر از الگوی خاصی تبعیت نمی کند به عبارتی طرح احداث آن برگرفته   از کشور خاصی نیست و توسط مشاوران شرکت عمران می باشد

 در این شهر امکانات  اداری ساخته نشده است

در این شهر امکانات درمانی از جمله بیمارستان وجود ندارد در حقیقت تنها ساختمان این بیمارستان اسکلت بندی شده است .

محلات در این شهر اختلات قومی و فرهنگی دارد یعنی هر قومی در یک محله قرارندارند.

 جدا از معایب شمرده شده این شهر دارای آب و هوا بسیار مناسب می باشد . علاوه براین  دارای توپوگرافی مناسب برای احداث یک شهر توریستی و تفریحی می باشد

 ناحیه شهری مشهد:

محدوده ناحیه شهری مشهد به موازات جاده مشهد – قوچان از  روستایی تنگل شور در جنوب شرقی مشهد آغاز و به کوههای هزار مسجد در شمال ارتفاعات بینالود به موازات جاده مشهد – قوچان  در جنوب ختم می شود . بخش اعظم دره وسیع قوچان – مشهد که حوزه آبریز کشف رود را تشکیل می دهد در این محدوده قرار دارد . این محدوده مساحتی حدود 3 هزار کیلومتر مربع دارد در این ناحیه 562 روستا واقع شده است . شهر مشهد دومین شهر کشور بر اساس آمار 1375 حدود یک میلیون ونهصدو هشت هزار نفر جمعیت دارد. نقش مذهبی این شهر

نسبت به سایر نقشها آن مهمتر است مشهد به عنوان مرکز پهناورترین استان کشور نقش اداری و فراناحیه ای مهمی داردزیرااز آنجا که در شرق ایران تقریبا به جز مشهد شهر بزرگ دیگری وجود ندارد این شهر به قطب اصلی خدمات رسانی و جاذب جمعیت در ناحیه تبدیل شده است . همچنین مکان یابی مشهد در مرکز ناحیه کشاورزی پررونق شمال خراسان  وبخصوص ناحیه آبریز کشف رود نقش اقتصادی مهمی را به عهده دارد. در دهه های اخیر با ایجاد صنایع وابسته به کشاورزی و دیگر صنایع در مشهد چهره مشهد و ناحیه تا حدی تغییر کرده است . شهر مشهد در سالهای 1355-1365 حدود79 درصد از کل جمعیت ناحیه شهری را به خود اختصاص داده است در این میان ناحیه شهریمشهد تا سال 1385 به 4 میلیون و 100 هزار نفر برسد. طبق بررسی مطالعات طرح توسعه و عمران و حوزه نفوذ شهر مشهد توسعه پیوسته مشهد از نظر ضرورت حفاظت از اراضی مرغوب کشاورزی و نیز سایر عوامل مهم حیاتی مثل منابع اب بسیار محدود پیش بینی شده است که نتیجه بخش عمده ای از شهر آینده به صورت حومه های واقع در عرصه ناحیه شهری مشهد ظاهر خواهد شد . بنابراین احداث دو شهر اقماری گلبهار و بینالود به عنوان جزیی ا ز پیشنهادهای ساماندهی فضایی ناحیه شهری مشهد مطرح شده است.

شهر جدید گلبهار :

شهر جدید بینالود با حدود3300هکتاروسعت دومین شهر جدید  منطقه شهری کلان شهرمشهد و اقع در استان خراسان رضوی می باشد این شهر در 55کیلومتری جنوب غربی مشهد و در حاشیه محور مواصلاتی مشهد به تهران و در مسیر تاریخی جاده ابریشم واقع می باشد.

اهداف ایجاد شهر جدید بینالود :

استقرار و تمرکز فعالیتهای صنعتی منطقه شهری مشهد

جذب بخشی از سرریز جمعیت مشهد

جلوگیری از رشد ناموزون و سازماندهی کالبدی منطقه شهری مشهد

استقرار و تمرکز فعالیتهای انبارداری منطقه شهری به دلیل موقعیت خاص این شهر

احداث شهری با جاذبه های زمینی و استاندارهای مسکونی

جلوگیری و کنترل آلودگی محیط زیست در منطقه شهری با توجه به آب و هوای بسیار عالی و مطبوع محیط

استقرار و بهربرداری از واحدهای تولیدی و صنعتی در بخش صنعتی شهر

ایجاد اشتغال در بخش صنعتی و ساخت وساز های مسکونی و آماده سازی اراضی

ویژگیهای شهر جدید بینالود:

عواملی که این شهر را مکان بسیار مناسب به منظور استقرار سرمایه گذاری و استقرار جمعیت قرارداده عبارتند از:

1 - موقعیت شهر در محور اصلی تهران- مشهد

2- استقرا در محور اصلی مشهد – تربت حیدریه

3- وجود خطوط ریلی مشهد – سرخس – آسیایه میانه

4- خطوط ریلی مشهد – بافق بندر عباس

5- موقعیت تاریخی منطقه و شرایط ویژه برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری

6- واقع شدن شهر در دامنه رشته کوه زیبای بینالود در چشم انذاز بسیار زیبا

ناحیه شهری اصفهان :

محدوده ای است با مرکزیت شهر اصفهان تا شعاع 40تا 60 کیلومتری در اطراف آن و مساحتی برابر 5580 کیلومتر مربع دارد. استخوان بندی اولیه ناحیه اصفهان تا سال 1345 یعنی بیش از ایجاد کارخانه ذوب آهن به دو قطب کشاورزی تبدیل شده است . این دو قطب یکی در شرق شامل محور شهری – صنعتی اصفهان و به مرکزیت اصفهان و دیگری شامل محور شهری- صنعتی پولاد شهر اصفهان ، شاهین شهر ، ملک شهر ، خانه اصفهان ، رهنان و چند روستای دیگر قرار دارد . هسته اولیه و علت وجودی مجتمع شهری – صنعتی پولاد شهر را کارخانه ذوب آهن تشکیل می دهد مهمترین مرکز مجتمع پولاد شهر جدید پولاد شهر است .این منطقه مرکز مهمترین کارخانه جات اصفهان است . محور زاینده رود که شریان اصلی ناحیه کشا ورزی منطقه را تشکیل می دهد بر این دو قطب عمود می باشد . ناحیه شهری اصفهان پس از تهران یکی از نیرومندترین  قطبهای صنعتی کشور است. جمعیت ناحیه شهری اصفهان از 769223 نفر در سال 1345 به 2043597 نفر در سال 1365 رسیده است. با خوش بینی بسیار زیاداحتمال می رود که جمعیت ان در سال 1390 به 4میلیون و400هزار نفر برسد . در یک دوره 20 ساله(1345-1365)بالاترین میزان رشد شهر نشینی را نسبت به کل کشور ، استان و شهرستان اصفهان داشته است و این میزان در ناحیه شهری هم در سطح بالای (16/5) بوده است. که علت آن را در صنعتی شدن شتابان و سریع منطقه باید جستجو کرد . بدین ترتیب در ناحیه شهری اصفهان چهار شهر جدید شاهین شهر، پولاد شهرع بهارستان ،و مجلسی برای جذب سریزهای جمعیتی شهر اصفهان و ناحیه شهری اصفهان ونیز برقراری تعا دل و ساماندهی فضایی ناحیه احداث شده است.

شهر جدید فولاد شهر :  

فولاد شهر در پی تأسيس کارخانه ذوب آهن اصفهان در سال 1347 جهت اسکان کارکنان ذوب آهن در 25 کيلومتری جنوب غربی اصفهان پی ريزی شد و با مديريت بخش .خصوصی و ساکنينی با قوميت های مختلف و آداب و رسوم متفاوت و به صورت مجموعه های .خوابگاهی و سازمانی اداره می شد

در پی افزايش جمعيت کلان در شهرها ، نبود امکانات ، افزايش تقاضای اشتغال و ساير  مسايل و دغدغه های شهری و به منظور اسکان سرريز جمعيت شهرهای بزرگ بر مبنای مصوبه هيأت وزيران وزارت مسکن و شهرسازی ايجاد و احداث شهر جديد را برنامه ريزی نمود که بر اساس طرح جامع منطقه اصفهان ، فولاد شهر با تغييرات اساسی و ريشه ای در نقش و عملکرد از يک مجموعه خوابگاهی و سازمانی به شهری پويا و خودکفا در سطح منطقه مبدل و به عنوان يک شهر جديد فولاد شهر از سال 1368 به عنوان متولی توسعه شهر رسماٌ مديريت ، برنامه ريزی و توسعه و طراحی و ايجاد شهر جديد فولادشهر را عهده دار و در اين راستا عوامل مورد نياز شهر اعم از تأمين خدمات شهری ( زير بنايی و روبنايی) ، مسکن ، جذب جمعيت ، ايجاد کانون های اصلی متمرکز، فرصت های اشتغال و فراهم نمودن تسهيلات رفاهی ، آموزشی ،مذهبی، فرهنگی هنری، درمانی ، ورزشی ، حمل ونقل ، ايجاد فضای سبز مناسب، تأمين امنيت اجتماعی، بررسی مسايل اجتماعی و ايجاد حيات اجتماعی و جامعه مدنی و هويت شهری، استقرار ادارات ، مؤسسات و شرکت ها را در دستور کار قرار داده .است و با تصويب طرح جامع شهر در سال 1373 توسعه پولادشهر در اراضی تحت مالکيت شرکت در سه مرحله با پيش بينی جمعيت پذيری 500 الی 700 هزار نفر را شروع نمود اکنون فولادشهر به شهرستان بزرگ تبدیل شده است و دارای سه دانشگاه امین- صنعتی فولاد و مخابرات  ویک ورزشگاه بزرگ است

اهداف ایجاد شهر جدید فولادشهر:

پولاد شهر بر اساس مطا لعات و طرح جامع منطقه اصفهان برحسب نیازهای زیر احداث شد که عبارتند از :

1- به منظور حفظ محيط طبيعي واراظي كشاورزي منطقه

2- جلوگيري از رشد بيش از اندازه كانون هاي جمعيتي (به ويژه اصفهان )

3- براي اسكان و توزيع جهت فزاينده منطقه در محور شهري – صنعتي با نقش و عملكردي منطقه اي و با ظرفيت جمعيت پذيري زياد و با توان ارائه خدمات به مراكز سكونتي و صنعتي منطقه به عنوان شهر دوم منطقه و مكمل شهر اصفهان پيش بيني شده است .

پولادشهر با فاصله منطقي از شهر اصفهان و ديگرشهرهاي منطقه و مجتمع هاي صنعتي با موقعيت مكاني مناسب زيست محيطي و در اراضي كافي براي توسعه و فاقد توان كشاورزي با شيب مناسب در دهه1340 پايه گزاري گرديدو با توجه به طرح جامع منطقه اي اصفهان به عنوان شهري جديد معرفي گرديد . طرح جامع اين شهر براي جمعيتي معادل 500000 نفر تا سال 1395 در تاريخ 19/10/73 توسط شوراي عالي شهر سازي و معماري ايران با محدوده استحفاضي حدود 24000 هكتار و محدوده طرح جامع 8400 هكتار به تصويب رسيده است .

شهر جدید مجلسی :

 معرفی شهر جدید بهارستان

  شهرجدید بهارستان در فاصله 15کیلومتری جنوب اصفهان ودرمحورشرقی جاده اصفهان – شیراز قرارگرفته است . از طرفی در دامنه کوههای لاشتر و رشته کوههای کم ارتفاع و زیبائی به نام میانکوه و از طرفی دیگر به دشت سرسبز زاینده رود با برخورداری از موقعیت جغرافیائی مناسب و جاذبه محیطی مطلوب به چشم اندازی زیبا قرارگرفته است . ارتفاع آن ازسطح دریا 1570 متر و شیب زمین بین 2 تا 7 % است میزان بارندگی سالیانه با تقریب 117 تا 120 میلیمتر می رسد . طبیعت زیبای بهارستان شیب ملایم زمین و نزدیکی آن به اصفهان موجب شده که این شهر از شهرهای مشابه جلوتر و اراضی آن از نظر توسعه فیزیکی از امکانات مطلوبی برخوردارمی باشد .

این طرح منطقه ای بلند مدت در وسعتی برابر 3000 هکتار برای احداث 62000 واحد مسکونی و اسکان 320000 نفر پیش بینی گردیده است در حالی که امکان افزایش جمعیت تا پانصد هزار نفر برای آن متصور است.

شکل اراضی شهر:

شکل قطعه زمینی که بعنوان بستر شهر جدید بهارستان مورد استفاده قرارگرفته بصورت ذوزنقه قائم الزاویه ای است .اندازه قاعده بزرگ آن (ضلع شمالی) حدود 10 کیلومتر ، قائده کوچک (ضلع جنوبی ) حدود 6 کیلومتر ضلع شرقی حدود 5/3 کیلومتر و ضلع غربی آن حدود 5/4 کیلومتر است . این اراضی از جنوب به ارتفاعات میانکوه و از غرب به جاده اصفهان – شیراز محدود میشود. محدوده شمالی این اراضی با جاده کبوترآباد مشخص میشود. در ماورای شمالی جاده اراضی کشاورزی زاینده رود قراردارد و ضلع جنوبی نیز توسط کوههای کلاه قاضی محدود می شود.

 در مطالعات طرح جامع شهر در شکل گیری شهر جدید بهارستان حصول به اهداف زیر مد نظربوده اند:

ایجاد شهری درجه یک به منظور هدایت بخشی از جمعیت منطقه و استقرار قسمتی از فعالیتهای منحصر در اصفهان متمرکز هستند.

اسکان جمعیت اضافه شونده به منطقه به سوی اراضی موات به ویژه در سمت جنوب اصفهان جهت جلوگیری از تخریب و نابودی اراضی کشاورزی که به خصوص درشمال و غرب شهر اصفهان قراردارند .

استقرار افزایش جمعیت اصفهان درنقطه ای خارج از شهر و به صورت ناپیوسته به منظور حفظ ظرفیت شهر
استخوانبندی تاریخی شهراصفهان

ایجاد پایگاهی جهت اسکان شاغلین صنایع سبک مانند صنایع نساجی ، مواد غذائی ، ساختمان ، پوشاک ، و دیگر صنایعی که موجب آلودگی محیط زیست نگردیده و موجبات جلب شاغلین شهر را فراهم سازند.
ایجاد مراکز خدماتی برای جلوگیری از تمرکز در شهر اصفهان به ویژه مراکزآموزش عالی

وسعت طرح:  3000 هکتار

ظرفیت طرح:    320000نفر قابل افزایش تا 500000نفر

وسعت مرحله اول توسعه  1500    :  هکتار

جمعیت پذیری :  مرحله اول توسعه 16000 0   نفر

واگذاری در مرحله اول :   قریب به 35000 واحد

واحدهای در مراحل مختلف ساخت 28000   : واحد (42%آپارتمانی - 58% ویلائی _(

جمعیت ساکن در مقطع فعلی 550000    : نفر

واحدهای در مرحله بهره برداری و اسکان :  12000  واحد

در انتخاب محل مورد نظر برای استقرارشهر جدید بهارستان عوامل زیرموثر بوده اند:

1- فاصله مناسب با شهر اصفهان

2- برخورداری از آب و هوای مناسب

3- استقراردر دامنه کوهها و برخورداری از چشم اندازعالی

4- شیب مناسب اراضی

5- قابلیت توسعه

6- فاصله مناسب با مراکز اقتصادی مهم منطقه همچون راه آهن، شهرک صنعتی مبارکه، کارخانه پلی اکریل و...

7- مشخصات فنی مناسب از لحاظ جنس خاک ، مقاومت زمین و...

8- عدم قابلیت اراضی برای استفاده کشاورزی

دوره دوم از سال 1355 تا پیروزی انقلاب اسلامی . در این دوره باشروع فعالیت صنعتی چند شرکت امریکایی و در ناحیه سرسیز قسمت شمالی و جنوبی ، طرح و الگوی متمایزی برای اسکان خارجیان شاغل در شرکتهای بل ع گرومین و نورث روپ ارایه شد و مورد بهربرداری قرار گرفت . دوره سوم  پس از پیروزی تاکنون  در این دوره باپیروزی انقلاب ، نهادها و ارگانها انقلابی و دولتی اراضی شاهین شهررا به تصرف خود درآورند و آنها رابه متقاضیان براب احداث واحدهای مسکونی واگذار کردنند. 

شهر جدید شاهین شهر طبق الگوی شطرنجی طراحی شده است. طرح اولیه آن شکل سیمای شاهینی است که سایه بالهای باز کرده خود را بر قسمتی از پهن دشت برخوردار گسترد است. و انتخاب

نام شاهین شهر برای این شهر نیز به همین دلیل می باشد. سیمای فضای شهر را از بدو تکوین تاکنون می توان در سه دوره بنیان، اسکان امریکاییان و پس از انقلاب اسلامی بررسی کرد.

ناحیه شهری اراک :

شهر جدید مهاجران :

شرکت عمران شهر جدید مهاجران در تاریخ 19/1/1369 به صورت شرکتی دولتی(سهامی خاص) تأسیس شده است. مرکز اصلی شرکت عمران شهر جدید مهاجران در 25 کیلومتری جاده اراک-بروجرد واقع گردیده است. برنامه ریزی در جهت رونق ساخت و ساز در این شهر با تلاش در جهت واگذاری منازل مسکونی پتروشیمی، استقرار دانشگاه آزاد و شهرداری، برگزاری همایش و برنامه بازدیدهای متعدد از شهر توسط شرکت های داخلی و خارجی و سرمایه گذاری مرتبط بخش مسکن از جمله اقدامات موثر در توسعه و رشد ساخت و ساز در این شهر جدید می باشد و با توجه به مصوبه هیأت محترم دولت مبنی بر واگذاری زمین به صورت 20 درصد نقد و بقیه اقساط پنج ساله به تعاونی های مسکن و انبوه سازانی که خود دارای صلاحیت مجری ساختمان از وزارت مسکن و شهرسازی باشند و یا معرفی مجری مذکور، فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری در این شهر فراهم گردیده است.

شهر جديد مهاجران رتبه دوم شهرهاي جديد كشور را داراست

خبرگزاري فارس:‌ مديرعامل شركت عمران شهرهاي جديد كشور گفت: شهر جديد مهاجران به دليل برخورداري از مزيت‌هاي بالاي زندگي رتبه دوم شهرهاي جديد كشور را از آن خود كرده است.

به گزارش خبرگزاري فارس از اراك، محمد ميرميان عصر امروز در جلسه توديع و معارفه مدير‌عامل شركت عمران شهر جديد مهاجران افزود: ايجاد شهرهاي جديد يكي از راه‌هاي تأمين نياز توسعه كشور است.
وي با اشاره به اين كه ايران تا افق 1400 كشور بيش از 100 ميليون نفر جمعيت خواهد داشت، اظهار داشت: حدود 75 ميليون نفر از اين جمعيت ساكنان شهرها خواهند بود كه اين تعداد نيازمند مسكن و امكانات شهري هستند.
معاون وزارت مسكن و شهرسازي گفت: با ايجاد شهرهاي جديد با برخورداري از امكانات مناسب زندگي اين نياز تأمين خواهد شد.
سعيد حاج بيرامعلي، مديرعامل سابق شركت عمران شهر جديد مهاجران نيز در اين جلسه طي سخناني گفت: در 5 سال گذشته بيش از 61 پروژه مختلف فرهنگي، اجتماعي، هنري و عمران شهري‌ با صرف اعتباري بالغ بر 24 ميليارد و 700 ميليون ريال توسط اين شركت اجرا شده است.
وي با اشاره به اين كه ميزان آمار بيكاري در اين شهر صفر است، افزود: هم‌اكنون نسبت جمعيت ساكن در شهر مهاجران به اراك 31 در هزار بوده كه اين آمار در مقايسه با ساير شهرهاي جديد قابل توجه است.
حاج بيرامعلي پيگيري تأسيس شهرداري مهاجران با بهترين ساز و كار ممكن، اصلاح تركيب جمعيتي مهاجران از حالت سازماني به حالت نرمال، برقراري ارتباط منطقي بين شركت و مجموعه استان، اخذ موافقت اصولي تأسيس دانشگاه و پيگيري فعال شدن دانشگاه آزاد اسلامي در شهر جديد مهاجران، تكميل 65 واحد مسكوني نيمه‌كاره، تكميل ساختمان 36 كلاسه و تحويل ‎آن به دانشگاه آزاد اسلامي را بخشي از اقدامات انجام شده شركت عمران شهر جديد مهاجران در طول مدت تصدي خود عنوان كرد.
در اين مراسم ضمن تقدير از زحمات 5 ساله سعيد حاج بيرامعلي، مديرعامل قبلي شركت عمران شهر جديد مهاجران، پيروز كشاورز به عنوان مديرعامل جديد اين شركت معرفي شد

علیرغم اینکه شهر جدید مهاجران با بهترین شیوه معماری و مهندسی ساخته شده و هزینه‌های فراوانی در شکل‌گیری آن انجام شده،امادر جهت رفاهیات ساکنین آن کمترین سرمایه‌گذاری نشده و امکانات فعلی این شهر پاسخگوی نیاز مردم نیست.    به گفته
"سید علی آقا زاده" فرماندار شهرستان شازند

ناحیه شهری شیراز :  

ناحیه شهری شیراز شامل نقاط شهری شیراز ، مرو ردشت ، زرقان  است که هریک محدودیتهای توسعه دارند در سال1365 جمعیت نقاط شهری شیراز در مجموع 941104 نفر بوده است. پیش بینی شده است که جمعیت این نقاط در سال 13955 به حدود 3 میلیون و 500هزار نفر برسد . در سال 1365 سطح شهرهای شیراز معادل 11562هکتار با تراکمی معادل 135 نفر هکتار ، مرودشت در سال 1365 برابر 890 هکتار با تراکمی معادلل 98 نفر وزرقان 126 هکتار با تراکمی معادل 108 نفر در هکتار بوده است. بر اساس مطالعات انجام شده توسط مهندسان مشاور و برنامه تا سال1395 اراضی پست آبگیر و نیز کشاورزی و باغات شهر شیراز می تواند برابر14620 هکتار توسعه یابد این در حالی است که هیچ گونه توسعه ای در سطح افق برای شهرهای مرودشت وزرقان در نظر گرفته نشده است .دربرنامه توسعه و عمران شیراز از توان جذب جمعیت آن بدون بهره گیری از اراضی پست و کشاورزی یک میلیون و سیصد هزار نفر با احتساب آن یک میلیون و پانصد هزار نفر اعلام شده است . شهرهای مرودشت و زرقان با توجه سطح پیش بینی شده در طرحهای توسعه و عمران تا1395 به ترتیب توانایی پذیرش جمعیتی برابر 988و 177هزار نفر را خواهند داشت. برای جذب جمعیت مازاد شهرهای ناحیه شهری شیراز سطح مورد نیاز حدود 18563 هکتار خواهد بود این سطح علاوه بر سطح توسعه شهرهای ناحیه است . برای این منظور حفظ اراضی مرغوب و باغات در حاشیه شهرهای ناحیه شهری شیراز توسعه منفضل و ایجاد شهر جدید صدرا( اولین شهر جدید این ناحیه) پیشنهاد شد.این شهر در 15 کیلومتر شهر شیراز ودر اراضی واقع در باجگاه و گویم مکان یابی شده است.

شهر جد ید صدرا:

شهرجديدصدرا در مجاورت پايتخت فرهنگي ايران مكان يابي شد . شهر صدرا در 15 كيلومتري شمال غرب شيراز در نقطه اي خوش آب و هوا موسوم به « دشت آهوچر » كه بيش از 300 متر مرتفع تر از شيراز است ، واقع گشته و با آب و هواي معتدل كوهستاني محيطي دلچسب ، شرايط اقليمي دلپذيري را براي شهروندان خويش فراهم آورده است.

   مكان يابي مناسب ، راه هاي دسترسي فراوان ، آب گوارا، هواي دلپذير وطراحي مدرن شهري نويد دهنده آينده اي روشن براي اين شهراست و ازآنجا كه هويت شهرجديدصدرا « سبز- فرهنگي » تعريف شده است ، علاوه بر پروژه « باغ شهر » كه يكي از ويژگي هاي برجسته و راهكاري هوشمندانه براي سالم سازي محيط زيست وآشتي انسان با طبيعت وبه مثابه كمربند زمردين شهرصدرا مي باشد، برنامه ريزي وسيع و فعاليت هاي چشمگيري نيز درجهت گسترش فضاي سبز- تفريحي و توسعه صنعت گردشگري را در دست اقدام دارد.

     توسعه فضاي سبز و احداث باغ زيتون درمساحتي بيش ازيك ميليون مترمربع و طراحي پـارك بـزرگ و بين المللي انديشه با مساحت 25 هكتار و درياچه مصنوعي به وسعت 5 هكتار كـه بي شك درنوع خود بي نظير خواهد بود به علاوه دهكده توريستي - تفريحي (مانوش ) به وسعت 55 هكتار ، مجموعه گردشگري (كوه گشت ) به وسعت 5/4 هكتار ، مجموعه توريستي -  تفريحي (داووس) به وسعت 5/3 هكتار ، مجموعه نمايشگاه و موزه آكواريم آبزيان ( آتيس ) به وسعت 2 هكتار، مجتمع فرهنگي بانوان ،  احداث و طراحي چندين فرهنگسرا و مجتمع هاي فرهنگي ، ورزشي و مذهبي به علاوه شروع به ساخت مجتمع بزرگ پژوهشي - درماني پيوند اعضاء « ابوعلي سينا » با زيربناي 140000 مترمربع ، بي شك پروژه اي بي نظير در نوع خود و يك مركز فرا منطقه اي محسوب مي گردد.

   ساخت و طراحي چندين دانشگاه و مركز آموزش عالي از جمله دانشكده علوم انساني و فني مهندسي دانشگاه آزاد اسلامي با بيش از 20000 نفر دانشجو ، انتقال دانشكده علوم پزشكي به اين شهر و مكانيابي دانشگاه صنعتي دوم شيراز در شهر صدرا ، تاسيس دانشكده و مركز آموزش هيدروپونيك با همكاري دانشگاه علمي - كاربردي و احداث مجتمع آموزش كشت گلخانه اي (هيدروپونيك) به وسعت 4 هكتار از آن جمله است.

   با اين نگرش دور از انتظار نخواهد بود اگر شهرصدرا درآينده اي نه چندان دور به جايگاهي الهام بخش در بعد شهرسازي نوين و قطب گردشگري با رويكردي خردگرا در سطح استان و حتي كشور بدل گردد.

   شهرصدرا ، شهرسالم و شهر آرماني كساني است كه با اسكاني مناسب و شايسته انسان امروز به فعاليت پرداخته و خلاقيت خود و فرزندانشان را بارور خواهند كرد.  

ما معتقديم دريك برنامه ريزي حساب شده مي توانيم شهري درخور زيست ، پويا و ماندگار بنا كنيم . شهري كه بتواند با اصول نوين شهرسازي و با رعايت استانداردهاي پذيرفته شده از سوي سازمانهاي بين المللي همخواني داشته باشد.

الگو تقسيمات شهري 
   شهر صدرا با توجه به فرم فيزيكي اراضي و محدوديت هاي توسعه به ترتيبي كه خدمات با عملكرد در سطح محله – ناحيه و خدمات عمده در محور مجهز شهري استقرار يابد شكل گرفته است . مبناي تقسيمات داخلي در قالب محلات با جمعيتي در حدود 6 – 4 هزار نفر و نواحي با جمعيتي حدود 30-25 هزار نفر مي باشد و بنابراين شهر به حدود 8 ناحيه تقسيم و هر ناحيه 4 تا 6 محله را شامل مي شود و يك هسته مركزي در قالب محور مجهز شهري كه خدمات عمده شهري در طول شهر را تامين مي كند و بر اين مبنا نيز شبكه بندي شهر طراحي شده است. همچنين مجموعه باغشهرها در قالب حوزه هاي با تراكم ويژه در حاشيه شهر منظور شده است.

   شهر صدرا با هويتي سبز و فرهنگي به عنوان مكمل شهر شيراز كه پايتخت فرهنگي كشور مي باشد، قطب آموزش عالي در منطقه تلقي مي گردد.

ناحیه شهری اهواز :

شهر جدید ورامین :

شهرجدید رامین در تاریخ 25/12/1370 به ثبت رسید.(یادآور می شود که مطالعات این شهر در سال 1367 بر اساس مصوبه شورای عالی شهرسازی در مورد جلوگیری از توسعه افقی و سرریز جمعیت شهر اهواز در اراضی شمالی این شهر آغاز گردید.) محدوده ی راهبردی پیشنهادی شهر جدید رامین با مساحت 6220 کیلومتر مربع شامل بخشی از شهرستان های اهواز و شوشتر می باشد و از سمت شمال به بخش گتوند، از غرب به مسیر راه آهن و امتداد رودخانه دز(در مرز شهرستان های شوش و شوشتر)، از سمت جنوب به قسمتی از جاده اهواز-سربندر و از قسمت شرق به مرز شهرستان های مسجد سلیمان و رامهرمز محدود می باشد

 مکان و موقعیت شهرجدید رامشار با رعایت مبانی و اصول زیر انتخاب شده است .

پرهیز از مشکلات طبیعی دشت سیستان با توجه به مسأله سیل گیری و مسأله دفع آبهای سطحی و فاضلاب شهری ،دسترسی به راههای اصلی درون و برون منطقه ای و دسترسی آسان به آب ، برق و سایر تأسیسات زیربنایی ، نزدیکی به منطقه تاریخی شهرسوخته و مقبولیت اجتماعی مکان استقرار ، مجاورت با دریاچه هامون و برخورداری از آب و هوا و منظر مناسب .

علت انتخاب نام شهر جدید رامشــار

در انتخاب نام شهر جدید رامشار در سیستان آنچه که ماهیت این سرزمین را منعکس میسازد مدنظر قرار گرفته است . نام عناصر طبیعی به خصوص شریان رود هیرمند و انشعابات آن به دلیل تأثیر عمیق و غیرقابل انکارشان بر سرنوشت ساکنین سیستان از اهمیت ویژه برخوردار بوده است . درعین حال المانها و عنانصر تاریخی نیز که بر پهنه این دشت گسترده اند و نشان از تاریخ کهن این سرزمین دارد به کمک گرفته شده است .رام رود که در فاصله نه چندان دور از اراضی شهرجدید قرار داشته دیرزمانی شهرهای باشکوهی همچون رامشارستان را برکنار خود شکل می دهد .با تغییر دلتای رود هیرمند و خشک شدن رام رود طومار زندگی ساکنین شهردرهم می پیچد تا آنجا که این شهر در قرن چهارم هجری در زیر شنهای روان مدفون می گردد . به یادمان رامشارستان و دیگر شهرهای با عظمتی چون شهر سوخته و شهر کاخ ، رامشار قامت برخوردار افراشت .

1- مکان یابی مناسب شهرهای جدید با ید بادر نظر گرفتن شرایط محیطی و جغرافیایی محل احداث آن

2- شهرهای جدید با ید با فاصله مناسب و در جاهای که در خارج از شعاع عملکرد شهرهای بزرگ  هستند ایجاد شوند.

3- استفاده از تجربیات کشورهای دیگر در زمینه ایجاد شهرهای جدید البته نه به حالت تقلیدی و کورکورانه ،بلکه با رعایت  تمام شرایط محیطی و اجتماعی و... کشور

3- ایجاد شهرهای جدید باید مستقل از شهرهای بزرگ پیرامونی باشد البته در همه زمینه ها از جمله باید جزء شهرهای باشند که مولد کار ، اشتغال ودر کل از پتانسیل درآمدی لازم برخوردار باشند

4- ایجاد زیرساخت های مناسب وارائه امکانات و خدمات رفاهی و درمانی در خور توجه دراینگونه شهرها

5- ایجاد شبکه حمل و نقل مناسب برای حمل ونقل درون شهری و برون شهری از جمله ایجاد بزرگراها

6- ایجاد فضاهای سبز ، پارک کودک ،مراکز تفریحی وگذران اوقات فراغت ،سالن های سینما وتاتر،... در یک جمله ایجاد شهری زنده وپویا در جهت گذران زندگی در خور شهروندان

7-شهرهای جدید نباید حالت خوابگاهی داشته باشد.

منابع و مأخذ :

binalood-ntoir.gov.ir/

 windy.night619@gmail.com

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.

↑ سایت شهرداری پردیس.

سایت شهرداری شهر جدید پردیس

کتاب برنامه ریزی شهرهای جدید ، کرامت الله زیاری

استادراهنما:
خانم دکتر کرکه آبادی

دانشجویان
سلیمه دادویی نژاد ـ مریم اعزّی

رشته: جغرافیا و برنامه ریزی شهری